Avrupa, sıfır emisyonlu araçların yaygınlaşması konusunda hâlâ önemli bir talep sorunuyla karşı karşıya.

2025’in ilk yarısında bataryalı elektrikli otomobillerin toplam otomobil tescillerindeki payı yaklaşık %15 seviyesinde kaldı.

Ticari araçlarda tablo daha da düşük. Aynı dönemde elektrikli modellerin hafif ticari araçlardaki payı yalnızca %8,5, kamyonlardaki payı ise %3,5 oldu.

Şirket araçları, Avrupa Birliği otomobil pazarının yaklaşık %60’ını oluşturuyor. Ticari araçlarda ise bu oran neredeyse %100’e ulaşıyor. Bu nedenle şirket filolarının dönüşümü, sıfır emisyonlu araçların yaygınlaşmasında kritik bir rol oynuyor.

Şirketler Neden Elektrikli Araçlara Yönelmiyor?

Özel tüketiciler gibi şirketler de elektrikli araçlara geçişte çeşitli ekonomik ve operasyonel engellerle karşılaşıyor. Bunların başında daha yüksek toplam sahip olma maliyeti geliyor. Özellikle kamuya açık şarj noktalarındaki yüksek ücretler, elektrikli araçların kullanım maliyetlerini bazı pazarlarda artırabiliyor. Bir diğer sorun, birçok ülkede şarj altyapısının hâlâ yeterince gelişmemiş olması. Şirketlerin araçlarını günlük operasyonlarında kesintisiz kullanabilmesi için güvenilir ve erişilebilir bir altyapıya ihtiyacı bulunuyor.

Zorunluluk Yerine Akıllı Teşvikler

Elektrikli araç talebini artırmak amacıyla zorunlu hedefler gündeme gelirken, gerçek hayattan elde edilen örnekler farklı bir yaklaşımın daha etkili olabileceğine işaret ediyor. Norveç bunun dikkat çekici örneklerinden biri. Ülkede şirket pazarındaki yeni otomobil satışlarının yaklaşık %90’ını sıfır emisyonlu modeller oluşturuyor. Bu başarı, katı yasal zorunluluklardan ziyade satın alma ve altyapıya yönelik vergi muafiyetleri veya indirimleri, geçiş ücretlerinde avantajlar ve öncelikli park ile otobüs şeritlerinin kullanımına yönelik ayrıcalıkların bir arada uygulanmasıyla sağlandı.

Norveç bu seviyeye herhangi bir yasal zorunluluk olmadan ulaştı. Belçika da benzer bir politika izliyor. Ülkede sıfır emisyonlu araçların şirket pazarındaki payı geçen yıl %80 seviyesine ulaştı.

AB Ülkelerinde Teşvikler Yaygınlaşmalı

Bu örnekler, şirket filolarının dönüşümünde doğru teşviklerin kısa sürede önemli sonuçlar yaratabileceğini gösteriyor. Ancak Avrupa Birliği genelinde tablo henüz aynı değil. Şu anda yalnızca 19 AB ülkesinde şirket filolarının çevreci dönüşümünü teşvik eden mali politikalar bulunuyor.

Öneri, bu tür teşvik sistemlerinin tüm AB üyesi ülkelerde uygulanmasıdır. Böylece ülkeler kendi pazar koşullarına uygun politikalar geliştirebilirken, Avrupa genelinde daha koordineli bir dönüşüm sağlanabilir.

Otomobiller ve Hafif Ticari Araçlar İçin Yeni Yaklaşım

Otomobil ve hafif ticari araçlar konusunda AB’nin yeni zorunlu tedarik hedefleri getirmek yerine yasama dışı bir yaklaşım benimsemesi öneriliyor. Bu modelin temelinde ulusal mali teşviklerin ve başarılı uygulamaların AB düzeyinde daha iyi koordine edilmesi bulunuyor. Amaç, üreticilere yeni zorunluluklar yüklemekten çok ülkelerin etkili teşvikleri paylaşmasını ve şirketlerin sıfır emisyonlu araçlara geçişini kolaylaştırmak.

Ticari Araçlarda Farklı Politikalar Gerekiyor

Kamyon ve otobüsler gibi ticari araçlarda ise daha geniş bir politika yelpazesinin değerlendirilmesi gerekiyor. Kamu ihalelerinde sıfır emisyonlu araçlara öncelik verilmesi seçeneklerden biri olarak öne çıkıyor. Bunun yanında yük sahipleri ve taşımacılık hizmeti satın alan şirketlerin, sıfır emisyonlu araçlarla taşınan yüklerin payını kademeli olarak artırmasını teşvik edecek uygulamalar da geliştirilebilir.

Altyapı Olmadan Teşvik Yeterli Değil

Sıfır emisyonlu araçların satın alınmasını teşvik etmek, talebi artırmanın ve CO2 azaltım hedeflerine ulaşmanın güçlü yollarından biridir. Ancak tek başına teşvik sunmak yeterli değil. Uygulanacak politika aracının doğru seçilmesi, elde edilecek sonucun başarısını doğrudan etkiliyor. Şarj altyapısının yetersiz olduğu veya elektrikli araçların kullanımını zorlaştıran başka koşulların bulunduğu pazarlarda teşviklerin etkisi sınırlı kalabilir.

Bu nedenle satın alma teşvikleri, güçlü altyapı yatırımları ve pazarın ihtiyaçlarına uygun politikalarla birlikte uygulanmalıdır.

Şirket Filoları Dönüşümün Anahtarı

Avrupa’da şirket araçlarının toplam pazardaki yüksek payı, filo dönüşümünü sıfır emisyon hedeflerinin merkezine yerleştiriyor. Norveç ve Belçika örnekleri, şirketleri doğru mali avantajlarla desteklemenin hızlı sonuç verebileceğini gösteriyor. Avrupa genelinde benzer uygulamaların yaygınlaştırılması ise elektrikli otomobillerin yanı sıra hafif ticari araçlar, kamyonlar ve diğer ticari taşıtlarda da talebin artmasına yardımcı olabilir.