Johns Hopkins Üniversitesi'nden anne-fetal tıp uzmanı Marika Toscano, Rochester Üniversitesi'nde asistan doktor olarak çalıştığı dönemde yüksek riskli gebelik nedeniyle hastaneye yatırılan hastalarda dikkat çekici bir değişim fark etti.

Hastalar hastaneye ilk geldiklerinde genellikle umutlu ve iletişime açık görünüyordu.

Ancak hastanede geçirilen günler veya haftalar ilerledikçe bazı hastalar içine kapanmaya başlıyor, odalarının ışıklarını yakmıyor, perdelerini açmıyor ve konuşmaları giderek kısalıyordu.

Toscano'nun bu deneyimlerinden yola çıkarak yürüttüğü yeni araştırma, hastanede yatış sırasında kanıta dayalı ruh sağlığı desteği sunulmasının doğum sonrası depresyonu önlemeye yardımcı olabileceğini ortaya koydu.

Women's Health Issues dergisinde yayımlanan çalışmada, ROSE müdahalesine katılan hastaların doğumdan sonraki ilk altı haftada olağan bakım alanlara kıyasla daha az depresyon belirtisi yaşadığı görüldü.

Yüksek Riskli Gebeliklerde Risk Artıyor

Herhangi bir nedenle hastanede kalmak stresli ve günlük yaşamı bozucu olabilir. Destek alınabilecek kişilerden uzak kalmak, hayatı askıya almak ve belirsizlikle yaşamak bu süreci daha da zorlaştırabilir. Yüksek riskli gebelik nedeniyle hastaneye yatırılan kişilerde doğum sonrası depresyon gelişme riski, genel gebe nüfusa kıyasla yaklaşık iki kat daha yüksektir. Üstelik depresyon tanısı doğumdan sonra konulsa da belirtiler gebelik sırasında başlayabiliyor. Araştırmanın sonuçları, ruh sağlığı desteğinin doğum sonrasını beklemeden verilmesinin yüksek risk taşıyan hastalar açısından faydalı olabileceğini gösteriyor. Ruh Sağlığı ve Cinsiyet Sağlığı Programı Direktörü Ellen Poleshuck, amaçlarının kişilerin bir sorun yaşadıklarını fark edip yardım istemelerini beklemek olmadığını belirtiyor.

ROSE Programı Nasıl Uygulanıyor?

Toscano, yüksek riskli gebelik nedeniyle hastaneye yatırılan hastalarla ilgili sistematik inceleme ve meta-analiz çalışması sırasında önemli bir eksiklik fark etti. Bazı hastanelerde müzik terapisi veya yoga gibi destekleyici hizmetler bulunmasına rağmen, hastanede yatan yüksek riskli gebeler için doğum sonrası depresyonu önlemeye özel olarak tasarlanmış ve kanıta dayalı davranışsal sağlık programlarının bulunmadığını gördü. Bu nedenle Toscano ve Poleshuck, ROSE (Reach Out, Stay Strong, Essentials for mothers of newborns) programının bu hasta grubunda uygulanabileceğini değerlendirdi. ROSE; eğitim, iletişim becerileri, sosyal destek ve günlük yaşamla başa çıkma yöntemleri üzerinden doğum sonrası depresyon riskini azaltmayı amaçlayan kanıta dayalı bir davranışsal sağlık müdahalesidir. Hastalar ruh sağlığı uzmanlarıyla birebir görüşmeler yaparak mevcut destek kaynaklarını öğreniyor, ihtiyaçlarını daha iyi ifade etmeyi ve yardım istemeyi öğreniyor. Aynı zamanda yaşadıkları duygular hakkında konuşabilecekleri güvenli bir alan buluyor.

Hastanede Yatış Bir Fırsata Dönüşebilir

Yüksek riskli gebelik nedeniyle hastanede kalan kişiler günler, hatta haftalar boyunca doğumu bekleyebiliyor. Araştırmacılar bu dönemin yalnızca tıbbi takip için değil, doğum öncesinde ruh sağlığı konusunda eğitim vermek ve pratik başa çıkma becerileri kazandırmak için de kullanılabileceğini düşünüyor.

Poleshuck'a göre hastaneye yatırılan her hastada doğum sonrası depresyon riski bulunmasına rağmen, bazıları bu riskin farkında olmayabiliyor. Ayrıca rutin gebelik bakımı kesintiye uğradığı için ruh sağlığı gibi konuların konuşulma fırsatı da azalabiliyor. ROSE görüşmelerine katılan hastalar özellikle ihtiyaçlarını nasıl daha iyi ifade edeceklerini ve çevrelerinden nasıl yardım isteyeceklerini öğrenmekten fayda gördü.

İletişim Becerileri Doğum Sonrasında da Kullanıldı

Bazı katılımcılar, program sırasında öğrendikleri iletişim becerilerini doğumdan sonra da kullanmaya devam etti. Özellikle bebeklerinin yenidoğan yoğun bakım ünitesinde bulunduğu durumlarda, sağlık ekipleriyle iletişim kurarken ve bebeklerinin ihtiyaçlarını savunurken bu becerilerden yararlandıklarını aktardılar. Aile üyelerinden destek istemek de öğrenilen becerilerin kullanıldığı alanlardan biri oldu. Hastalar ayrıca kendilerini dinleyen, yaşadıklarını anlayan ve yalnız olmadıklarını hissettiren birinin düzenli olarak yanlarında bulunmasını değerli buldu.

Sonuçlar Umut Veriyor

Çalışmanın daha geniş gruplarla tekrarlanması gerekiyor. Ancak ilk sonuçlar, hastanede yatış sırasında verilen önleyici ruh sağlığı desteğinin doğum sonrası dönemde fark yaratabileceğine işaret ediyor. ROSE programına katılan hastalarda doğumdan sonraki ilk altı haftada depresyon belirtilerinin ölçülebilir biçimde daha az görülmesi, erken desteğin önemini ortaya koydu. Toscano ve Poleshuck, daha büyük çalışmalar yapılmasını ve elde edilen sonuçların doğrulanmasını umuyor.