İklim değişikliği Avrupa’nın yüksek dağlarındaki bitki örtüsünü de etkiliyor.

Ancak araştırmacılar, değişimin her bölgede sıcaklık artışıyla doğrudan paralel ilerlemediğini ortaya koydu.

Viyana Üniversitesi, Avusturya Bilimler Akademisi ve BOKU Üniversitesi öncülüğündeki uluslararası ekip, Avrupa’daki dağ zirvelerinde sıcaklığı seven bitki türlerinin giderek yaygınlaştığını belirledi.

Araştırma, Nature Ecology & Evolution dergisinde yayımlandı. Ekip, Avrupa’nın başlıca dağlık bölgelerine yayılan 53 zirvedeki 724 uzun dönemli izleme alanından elde edilen verileri inceledi. Bu alanlar, 21 yıl boyunca dört farklı dönemde, küresel GLORIA izleme ağı kapsamında araştırıldı.

Sıcaklığı Seven Bitkiler Yaygınlaşıyor

Araştırmanın en dikkat çekici sonuçlarından biri, sıcak koşulları tercih eden bitki türlerinin birçok dağ zirvesinde geçmişe göre daha fazla görülmesi oldu. Aynı dönemde incelenen zirvelerde sıcaklıkların da yükseldiği belirlendi. Ancak araştırmacılar, belirli bir izleme alanındaki bitki değişiminin yalnızca o noktada ölçülen sıcaklık artışıyla açıklanamadığını fark etti. Başka bir ifadeyle, daha fazla ısınan her zirvede bitki örtüsü aynı hızda değişmiyor. Araştırmanın başyazarı Johannes Hausharter, Avrupa’daki dağ zirvelerinde bitki örtüsünün belirgin şekilde değiştiğini ve sıcaklık seven türlerin daha yaygın hale geldiğini, ancak bu değişimin hızının yalnızca artan sıcaklıklara bağlı görünmediğini belirtiyor.

Yerel Koşullar Belirleyici Olabiliyor

Araştırmacılar, bitki örtüsündeki değişimleri farklı kaynaklardan elde edilen sıcaklık göstergeleriyle karşılaştırdı. Oldukça geniş bir veri seti kullanılmasına rağmen, yerel sıcaklık artışı ile bitki topluluklarındaki değişim arasındaki bağlantının sınırlı olduğu görüldü. Bunun önemli nedenlerinden biri, dağ zirvesinin çevresindeki bitki örtüsünün yapısı olabilir. Bir bölgede sıcaklığı seven başka türlerin zaten bulunması, yeni türlerin o alana yayılmasını kolaylaştırabiliyor. Viyana Üniversitesi’nden araştırma lideri Stefan Dullinger, dağ bitkilerinin iklim değişikliğine verdiği tepkinin yalnızca sıcaklığın kaç derece arttığıyla belirlenmediğini, çevrede sıcaklığı seven türlerin bulunup bulunmadığının da önemli olduğunu vurguluyor.

İklim Değişikliği Temel Etken Olmaya Devam Ediyor

Yerel farklılıklara rağmen araştırmacılar, iklim değişikliğinin gözlenen genel değişimin arkasındaki temel etken olduğunu belirtiyor. Veriler daha geniş bir coğrafi ölçekte değerlendirildiğinde, daha fazla ısınan dağ sıralarında bitki örtüsünün ortalama olarak sıcaklık seven türlere doğru daha güçlü bir değişim gösterdiği ortaya çıktı.

Dağ Bitkileri İçin Uzun Vadeli İzleme Önemli

Araştırmacılar, sonuçların uzun dönemli ekolojik izleme çalışmalarının önemini bir kez daha ortaya koyduğunu düşünüyor. Tek bir zirvede veya kısa bir zaman aralığında yapılan gözlemler, iklim değişikliğinin bitki örtüsü üzerindeki etkilerini anlamak için yeterli olmayabilir. Özellikle yüksek dağ ekosistemlerinde sıcaklık, mevcut bitki toplulukları ve diğer çevresel koşullar birbiriyle bağlantılı şekilde hareket ediyor. Bu nedenle gelecekte biyolojik çeşitliliğin nasıl değişeceğini tahmin edebilmek için uzun süreli ve geniş kapsamlı veri toplamak gerekiyor.

GLORIA ağının başındaki Harald Pauli de uzun dönemli izleme programlarının dağ ekosistemleri ve bitki örtüsü hakkında vazgeçilmez bilgiler sağladığını belirtiyor. Bu çalışmaların devam ettirilmesi ve kapsamlarının genişletilmesi, Avrupa’nın yüksek dağlarında biyolojik çeşitliliğin geleceğini daha doğru değerlendirmek açısından büyük önem taşıyor.