İşitme cihazları, kulağın içine veya çevresine takılan küçük, pille çalışan tıbbi cihazlardır.

Yaygın işitme kaybı türlerinde çevredeki sesleri yükselterek insanların konuşmaları ve diğer sesleri daha net duymasına yardımcı olurlar.

İşitme cihazları doğal işitmeyi geri getirmez. Ancak sesleri daha anlaşılır hale getirerek günlük iletişimi kolaylaştırabilir.

Harvard’a bağlı Massachusetts Eye and Ear’da klinik odyoloji direktörü Meaghan Reed, iletişim kurmakta veya duymakta zorlanan ya da gürültülü ortamlarda konuşmaları takip etmekte güçlük çeken kişilerin işitme cihazını değerlendirebileceğini belirtiyor. Cihazın çalışma sistemi oldukça basit. Mikrofon çevredeki sesleri topluyor ve bunları elektrik sinyallerine dönüştürüyor. Sinyaller bir bilgisayar çipi tarafından işlenerek yükseltiliyor ve küçük bir hoparlör aracılığıyla kulağa aktarılıyor. Günümüzde işitme cihazlarının çoğu dijital. Birçok model akıllı telefonlarla eşleştirilebiliyor. Böylece telefon üzerinden ses seviyesi ayarlanabiliyor, arka plan gürültüsü azaltılabiliyor ve müzik, telefon görüşmeleri veya podcast'ler doğrudan işitme cihazına aktarılabiliyor. Bazı modeller tek kullanımlık pillerle çalışırken çoğu şarj edilebilir bataryaya sahip. Şarj edilebilir modeller, akıllı telefon gibi yeniden şarj edilebiliyor. Bazı cihazlar işitme kaybının seviyesine göre özel ses seviyelerine programlanabiliyor. Uzaktan kumanda, gürültülü ortamlarda daha iyi duymaya yardımcı teknolojiler ve önceden belirli ayarları programlama gibi gelişmiş özellikler de sunulabiliyor.

Reçeteli ve reçetesiz cihazlar

İşitme cihazlarının bazıları reçeteyle, bazıları ise reçetesiz yani OTC olarak satın alınabiliyor.

Reçeteli işitme cihazları, ses yükseltmeden fayda görebilecek yaygın işitme kaybı türlerine sahip kişiler için tasarlanıyor. Cihaz alabilmek için öncelikle bir işitme sağlığı uzmanı tarafından işitme testi yapılması gerekiyor.

Uzman ayrıca cihazın kulağa doğru şekilde yerleştirilmesini ve kişinin işitme ihtiyacına göre programlanmasını sağlıyor.

OTC işitme cihazları ise 18 yaş ve üzerindeki, hafif veya orta düzeyde işitme kaybı olduğunu düşünen yetişkinlere yöneliktir. Daha hafif işitme kayıpları için tasarlandıkları için genellikle reçeteli modellere kıyasla daha az özelliğe ve daha düşük ses yükseltme gücüne sahipler.

OTC cihazlar, kişisel ses yükseltme ürünleri yani PSAP'lerle karıştırılmamalı. PSAP'ler tıbbi cihaz değil ve normal işiten kişilerin kuş gözlemciliği gibi eğlence amaçlı durumlarda sesleri yükseltmesine yardımcı olmak için tasarlanıyor. İşitme kaybı yaşayan kişilere PSAP kullanmaları önerilmiyor. OTC işitme cihazları internetten, büyük mağazalardan veya bir işitme sağlığı uzmanı aracılığıyla satın alınabiliyor. Uzman, işitme testi ve cihaz değerlendirmesi yaparak ihtiyaca uygun ürünler önerebiliyor.

Hangi işitme cihazı size uygun?

OTC ve reçeteli modeller arasında seçim yaparken işitme kaybının düzeyi, bütçe ve teknoloji kullanma konusundaki rahatlık gibi faktörler dikkate alınmalıdır.

İşitme kaybının düzeyi: Araştırmalar OTC cihazların hafif ve orta düzeyde işitme kaybı yaşayan kişiler için faydalı olabileceğini gösteriyor. Daha ciddi işitme kayıplarında ise reçeteli cihazlar daha uygun olabilir çünkü daha güçlü ses yükseltme kapasitesine sahip olabilirler.

Bütçe: OTC seçenekler genellikle reçeteli cihazlardan daha ucuz. Bazı özel sigortalar hem reçeteli hem OTC cihazların masraflarını karşılayabiliyor. Standart Medicare planları işitme cihazlarını karşılamıyor; Medicare Advantage ve Medicaid planlarında ise kapsam bulunabiliyor. Bu nedenle sigorta poliçesini kontrol etmek gerekiyor.

Teknoloji kullanımı: OTC cihazların kurulumu ve programlanması genellikle kullanıcı tarafından evde yapılıyor. Reçeteli modeller ise işitme sağlığı uzmanı tarafından programlanıyor.

Her iki cihaz türü de FDA tarafından düzenleniyor. OTC bir ürün satın alırken ambalajında açıkça “OTC” ve “hearing aid” ifadelerinin bulunmasına dikkat etmek gerekiyor. Bu ifadeleri taşımayan ürünler, reçetesiz işitme cihazı gibi pazarlanan PSAP'ler olabilir.

İşitme cihazı çeşitleri

İşitme cihazları farklı tasarımlara sahip. Hangi modelin tercih edileceği işitme kaybının seviyesine ve kişisel tercihlere göre değişiyor.

Kanal içi tamamen görünmez cihazlar (CIC): En küçük ve en az fark edilen modeller arasında. Tamamen kulak kanalının içine yerleşiyor ve hafif ila orta düzeyde işitme kaybı için kullanılıyor.

Kanal içi cihazlar (ITC): Kısmen kulak kanalının içine yerleşiyor ve diğer bazı modellere göre daha az görünür oluyor. Genellikle hafif ila orta düzeyde işitme kaybına uygun.

Kulak içi cihazlar (ITE): Daha büyük yapıya sahip ve dış kulağın içine yerleşiyor. Daha fazla özellik sunabildikleri için orta ila ileri düzey işitme kayıplarında tercih edilebiliyor.

Kulak arkası cihazlar (BTE): Kulağın üst kısmına takılıyor ve geniş bir işitme kaybı aralığında kullanılabiliyor. Küçük modellere kıyasla daha güçlü ses yükseltme sağlayabildikleri için ciddi işitme kaybı yaşayan kişiler için uygun bir seçenek olabiliyor.

Kulak içi alıcılı cihazlar (RTE): En yaygın ve esnek işitme cihazı türlerinden biri. Kulağın üst kısmına takılıyor ve alıcı bölümü kulak kanalına yerleşiyor. Farklı işitme kaybı seviyelerine yönelik çok sayıda özellik ve ses yükseltme seçeneği sunuyor.

Kulaklıklar: Apple AirPods Pro 2 ve Pro 3 gibi modeller kulağın içine yerleşiyor ve diğer bazı seçeneklere göre daha belirgin görünüyor. Teknik olarak işitme cihazı olmasalar da işitmeye yardımcı bazı işlevlere sahipler.

Hangi modelin sizin için uygun olduğundan emin değilseniz doktor veya işitme sağlığı uzmanıyla görüşerek işitme seviyenizi değerlendirebilirsiniz.

İşitme cihazları ne kadar?

İşitme cihazlarının fiyatları oldukça geniş bir aralıkta değişiyor. Bir çift cihazın maliyeti birkaç yüz dolardan başlayıp 7.000 doların üzerine çıkabiliyor. Reçeteli modellerin fiyatı OTC seçeneklerden daha yüksek olabiliyor. Bunun nedeni yalnızca cihazın kendisi değil; işitme testi, değerlendirme, kulağa uygun şekilde yerleştirme, programlama ve takip hizmetlerinin de fiyata dahil olabilmesidir. Ayrıca kullanılan teknoloji ve ek özellikler de toplam fiyatı önemli ölçüde etkileyebiliyor.

AirPods işitme cihazı olabilir mi?

Apple AirPods Pro 2 ve AirPods Pro 3, FDA tarafından yetkilendirilmiş işitme cihazı yazılımına sahip ve OTC işitme cihazı olarak kullanılabilen tek kulaklıklar arasında bulunuyor. Bu modeller ayrıca bazı kişilerin gürültülü ortamlarda daha iyi duymasına yardımcı olabilecek özellikler sunuyor.

Eğer işitmekte zorlanıyorsanız ve zaten AirPods Pro 2 veya Pro 3 kullanıyorsanız, işitme cihazı özelliğini etkinleştirerek size yardımcı olup olmadığını deneyebilirsiniz.

Ancak bu seçenek herkes için uygun olmayabilir. İşitme kaybının seviyesini belirlemek ve doğru çözümü seçmek için profesyonel değerlendirme önem taşıyor.

Kimler işitme cihazı düşünmeli?

Seslerin yükseltilmesinden fayda görebilecek işitme kaybına sahip herkes işitme cihazından yararlanabilir.

Aşağıdaki durumlardan bazılarını yaşıyorsanız işitme kaybınız olabilir:

Konuşmaları takip etmekte veya anlamakta zorlanıyorsanız

İnsanlardan sık sık söylediklerini tekrarlamalarını istiyorsanız

Duymakta zorlandığınız için konuşmalar sırasında dikkatinizi kaybediyorsanız

İşitme kaybınız olduğundan şüpheleniyorsanız doktorunuzla veya bir işitme sağlığı uzmanıyla görüşmeniz önemli. Yapılacak işitme testi, bir işitme cihazının sizin için uygun olup olmadığını belirlemeye yardımcı olabilir.

OTC cihazlar reçeteliler kadar iyi mi?

OTC işitme cihazları, hafif ve orta düzeyde işitme kaybı yaşayan kişiler için oldukça faydalı olabilir. Ancak cihazın kurulumunu ve ayarlarını kullanıcının kendisinin yapması gerektiğinden biraz daha fazla çaba gerektirebilir.

Ciddi işitme kaybı yaşayan kişiler için OTC cihazlar yeterli gücü sağlamayabilir. Bu durumda daha güçlü reçeteli modeller değerlendirilmelidir.

İşitme cihazları ne kadar dayanır?

İşitme cihazlarının kullanım ömrü genellikle 3 ila 7 yıl arasında değişiyor. Cihazın türüne bağlı olarak daha uzun süre kullanılabilen modeller de bulunuyor.

Cihazın değiştirilmesi veya onarılması gerektiğine işaret edebilecek bazı belirtiler şunlar:

Aniden parazit veya cızırtı duymaya başlamak

Bir anda sesleri eskisi kadar iyi duyamamak

Pillerin veya şarjın normalden çok daha hızlı tükenmesi

Bu belirtilerden biri ortaya çıkarsa cihazın kontrol edilmesi, onarılması veya yenilenmesi gerekip gerekmediğini belirlemek için bir işitme sağlığı uzmanına başvurmak en doğru yaklaşım olacaktır.