Avrupa Birliği, trimetilbenzoil difenilfosfin oksit (TPO) adlı kimyasalın kullanımını 1 Eylül 2025 itibarıyla yasakladı.

Bu tarihten sonra TPO içeren jel ojeler Avrupa’da satılamayacak ve profesyonel manikür salonlarında kullanılamayacak. Mevcut ürünlerin de imha edilmesi gerekecek.

Kozmetik kimyageri ve tırnak sektörü uzmanı Doug Schoon’a göre bu karar, Avrupa’daki yeni düzenlemelerin bir sonucu. Ancak Amerika Birleşik Devletleri’nde TPO içeren jel ojeler hâlâ kullanılabiliyor. Kozmetik kimyageri Kelly Dobos, ABD Gıda ve İlaç Dairesi’nin (FDA) bu ürünleri ülke genelinde yasaklamasının şu an için düşük bir ihtimal olduğunu belirtiyor.

TPO nedir ve neden kullanılır?

TPO, jel manikürlerde kullanılan bir fotobaşlatıcı olarak biliniyor. Bu madde, jel ojelerin ultraviyole (UV) veya LED lambalar altında sertleşmesini sağlayan kimyasal sürecin önemli bir parçasıdır. Kelly Dobos, fotobaşlatıcıların UV veya LED ışığından enerji aldığını ve bu enerjinin küçük moleküllerin birleşerek uzun polimer zincirleri oluşturmasını sağladığını açıklıyor. Böylece sıvı yapıdaki jel oje sert ve dayanıklı bir kaplamaya dönüşüyor. TPO’nun kozmetik ürünler arasında ağırlıklı olarak jel ojelerde kullanıldığı belirtilirken, aynı madde mürekkep ve kaplama sektörlerinde de sertleştirici olarak kullanılıyor.

Avrupa neden yasakladı?

Avrupa Birliği’nin kimyasal maddeler konusunda ABD’den farklı bir düzenleme yaklaşımı bulunuyor. AB, bazı maddeleri kullanım koşullarındaki gerçek risklerden ziyade, maddenin doğrudan sahip olduğu özelliklere göre değerlendiriyor. TPO’nun yasaklanmasının temel nedeni, çoğunlukla fareler üzerinde yapılan deneylerde erkek üreme sistemi üzerinde olumsuz etkiler görülmesi. Ancak bu araştırmalarda hayvanlara yüksek miktarda TPO ağız yoluyla verildi.

Uzmanlara göre kullanım şekli farklı

Uzmanlar, laboratuvar çalışmalarındaki yüksek doz maruziyet ile jel oje kullanımındaki düşük miktardaki temas arasında büyük fark olduğunu belirtiyor. Doug Schoon, hayvan deneylerindeki koşulların gerçek kozmetik kullanım senaryolarıyla benzer olmadığını ve TPO’nun insanlarda üreme sağlığı üzerindeki etkisini inceleyen bir çalışma bulunmadığını ifade ediyor. ABD’nin yaklaşımı ise daha çok risk temelli olarak değerlendiriliyor. Bu yöntemde bir kimyasalın tehlikesinin yanı sıra insanların gerçek kullanım sırasında ne kadar maruz kaldığı da dikkate alınıyor.

Jel ojeler sağlığa zararlı mı?

Mevcut araştırmalara göre Kelly Dobos, Doug Schoon ve Michelle Wong gibi uzmanlar, TPO içeren jel ojelerin doğurganlık veya genel sağlık açısından önemli bir risk oluşturduğuna dair güçlü bir kanıt bulunmadığını söylüyor. Dobos, jel oje sisteminde TPO’nun tırnak üzerine uygulandığını, tırnağın yoğun keratin yapısı içinde sertleşerek katı bir tabaka oluşturduğunu ve bunun vücuda geçiş ihtimalini önemli ölçüde azalttığını belirtiyor. Michelle Wong da TPO içeren jel ojelerin mevcut kullanım şekliyle oldukça güvenli olduğunu ve kaçınılması gereken bir ürün olarak görülmemesi gerektiğini ifade ediyor.

ABD’de yasak gelir mi?

Uzmanlara göre FDA’nın TPO içeren jel ojeleri ülke çapında yasaklaması beklenmiyor. Ancak bazı eyaletlerin Avrupa’daki uygulamaları takip etme ihtimali bulunuyor. Kelly Dobos, birçok markanın zaten küresel standartlara uyum sağlamak için formüllerini değiştirebileceğini ve alternatif içeriklere yönelebileceğini belirtiyor.

TPO içermeyen jel ojeler

TPO içermeyen jel oje seçenekleri şimdiden piyasada bulunuyor. Uzmanlar, Avrupa’daki yasağın ardından bu ürünlerin sayısının daha da artacağını düşünüyor.

Alternatif fotobaşlatıcılar kullanılıyor

TPO içermeyen ürünleri belirlemek bazen zor olabiliyor çünkü bazı markalar içerik listelerinde yalnızca “fotobaşlatıcı” ifadesini kullanıyor. Michelle Wong, alternatif olarak etil trimetilbenzoil fenilfosfinat ve hidroksisikloheksil fenil keton gibi farklı fotobaşlatıcıların kullanılabildiğini belirtiyor.

TPO içermeyen ve jel benzeri dayanıklılık sunan bazı ürünler arasında şunlar yer alıyor:

Dazzle Dry Mini Kit

Sally Hansen Miracle Gel Polish

Essie Gel Couture Nail Polish

Glamnetic Press On Nails

Hey Hae Semi Cured Gel Nail Strips

Jel manikürden vazgeçmek gerekir mi?

Uzmanlara göre Avrupa’daki TPO yasağı, jel manikür yaptırmayı tamamen bırakmak için tek başına bir neden oluşturmuyor. Kelly Dobos, mevcut kullanım şekliyle TPO’nun jel ojelerde oldukça güvenli olduğunu belirtiyor.

Yine de endişe eden kullanıcılar TPO içermeyen ürünleri tercih edebilir. Ayrıca normal ojelerin TPO içermediği de hatırlatılıyor.

Asıl dikkat edilmesi gereken konu UV ışığı

Jel manikürlerdeki olası sağlık riskleri yalnızca kimyasallarla sınırlı değil. Ojeyi sertleştirmek için kullanılan UV lambalar da uzmanların dikkat çektiği konular arasında yer alıyor. Jel manikürde kullanılan UVA ışınları cildin daha derin katmanlarına ulaşabiliyor ve DNA hasarı riskini artırabilecek mutasyonlarla ilişkilendiriliyor. Amerikan Dermatoloji Akademisi, UV cihazı kullanılmadan önce ellere geniş spektrumlu güneş koruyucu sürülmesini ve isteyen kişilerin jel yerine klasik oje tercih edebileceğini öneriyor.