İnsanlık tarihinin en büyük başarılarından biri olarak kabul edilen Ay'a iniş görevi, aradan geçen yarım yüzyılı aşkın süreye rağmen önemini koruyor.

Bu tarihi görevin simgelerinden biri olan Apollo Ay modülü ise bugün hâlâ Ay yüzeyinde bulunuyor.

NASA, Apollo programı kapsamında toplam 12 astronotu Ay'a ulaştırdı. Bu tarihi yolculukların ilki, 20 Temmuz 1969'da Neil Armstrong ve Buzz Aldrin'in Apollo 11 göreviyle Ay yüzeyine inmesiyle gerçekleşti.

"Kartal indi" mesajı tarihe geçti

"Eagle" (Kartal) adı verilen Ay modülü, Sükûnet Denizi'ne başarılı şekilde iniş yaptı. Neil Armstrong'un telsizden ilettiği "Kartal indi" mesajı, dünya genelinde milyonlarca kişi tarafından büyük bir heyecanla karşılandı. Yaklaşık 6,5 saat sonra Armstrong, modülün merdivenlerinden inerek Ay yüzeyine ayak bastı ve tarihe geçen şu sözleri söyledi: "Bu, bir insan için küçük, insanlık için dev bir adım."

Apollo Ay modülünün yapısı

Yaklaşık 7 metre yüksekliğindeki Apollo Ay modülü, iki ana bölümden oluşuyordu.

İki parçalı tasarım

Alt bölüm olan iniş aşaması dört ayak üzerine inşa edilmişti ve astronotların güvenli şekilde Ay yüzeyine ulaşmasını sağlıyordu. Üst bölüm ise mürettebat kabinini içeriyor ve görev tamamlandıktan sonra astronotları yeniden Ay yörüngesindeki komuta modülüne taşıyordu. Astronotlar ayrıldıktan sonra iniş bölümü Ay yüzeyinde bırakıldı ve bugüne kadar bulunduğu yerde kaldı.

Ay'da hâlâ duran modüller

Apollo görevlerinde kullanılan altı iniş modülü, Ay'ın Dünya'ya bakan yüzündeki ekvator çevresinde yer alan iniş bölgelerinde hâlâ duruyor.

Uydular tarafından görüntüleniyor

NASA'nın Lunar Reconnaissance Orbiter uzay aracı ile farklı ülkelerin Ay yörüngesindeki uyduları, bu iniş modüllerini yıllar içinde defalarca görüntüledi. Yörüngeden beyaz lekeler şeklinde görülen bu yapılar, Eagle'ın yanı sıra Intrepid, Antares, Falcon, Orion ve Challenger adlı Apollo modüllerinin iniş noktalarını da işaret ediyor.

Apollo 13'ün farklı görevi

Ay'a inişi iptal edilen Apollo 13 görevi, uzay tarihinin en dikkat çekici kurtarma operasyonlarından biri olarak hafızalara kazındı.

Ay modülü cankurtaran oldu

"Aquarius" adlı Ay modülü iniş için kullanılamadı. Bunun yerine üç kişilik mürettebatın güvenli şekilde Dünya'ya dönmesini sağlayan bir yaşam destek aracı olarak görev yaptı. Diğer görevlerde kullanılan üst modüller ise astronotlar komuta modülüne döndükten sonra Ay yüzeyine çarparak parçalandı. Ancak bazı uzmanlar, Apollo 11'in üst modülünün hâlâ Ay yörüngesinde bulunabileceğini öne sürüyor.

Artemis programıyla yeni dönem

NASA, yeni Artemis programı kapsamında yeniden Ay'a astronot göndermeyi hedefliyor. Bu kez Ay iniş araçlarının geliştirilmesi ve işletilmesi özel uzay şirketleri tarafından yürütülüyor.

SpaceX ve Blue Origin yarışta

SpaceX ve Blue Origin, geliştirdikleri Ay araçlarını gelecek yıl alçak Dünya yörüngesinde NASA'nın mürettebat kapsülüyle kenetlenme testine hazırlıyor. Planlanan Artemis III görevinin kenetlenme provası başarıyla tamamlanırsa, NASA'nın Apollo programından sonra astronotlarla gerçekleştireceği ilk Ay inişi en erken 2028 yılında yapılabilecek.

Yeni araçlar çok daha büyük olacak

Apollo dönemindeki Ay modülleri küçük ve hafif tasarımlarıyla dikkat çekerken, yeni nesil araçlar çok daha büyük boyutlara ulaşıyor.

Merdivenin yerini asansör alıyor

SpaceX'in geliştirdiği Starship aracı o kadar yüksek tasarlandı ki astronotların Ay yüzeyine ulaşabilmesi için yaklaşık 10 kat yüksekliğinde bir asansör kullanması gerekecek. Apollo astronotları ise yalnızca dokuz basamaklı bir merdivenden inerek Ay'a ilk adımlarını atmıştı.

Tüm dünyayı birleştiren an

Apollo 11 görevi sırasında dönemin ABD Başkanı Richard Nixon, Ay'daki Neil Armstrong ve Buzz Aldrin ile telefon görüşmesi gerçekleştirdi.

Tarihe geçen mesaj

ABD bayrağının yanında duran astronotlara hitaben konuşan Nixon, yaklaşık 385 bin kilometre uzaklıktaki bu tarihi an için şu değerlendirmeyi yaptı: "İnsanlık tarihindeki paha biçilemez bu anda, Dünya üzerindeki tüm insanlar gerçekten tek bir bütün oldu."