Budapeşte’nin Margitsziget bölgesinde yer alan dev çınar, kısa süre önce “Bilimin Ağacı” unvanına layık görüldü.

Bu karar, Budapeşte Belediyesi ve Macaristan Bilimler Akademisi’nin ortak girişimiyle alındı.

Amaç, bilime ve doğaya dikkat çekmek ve kentin simgesel ağaçlarından birini onurlandırmaktı. 2025 sonbaharında başlatılan “Bilim Dostu Yerleşimler Hareketi” kapsamında Budapeşte de projeye katıldı ve bu özel ağaç sembol olarak seçildi.

József nádor’un mirası

Ağacın hikâyesi 19. yüzyılın başlarına kadar uzanıyor. 1823 yılında Habsburg arşidükü József nádor tarafından kendi elleriyle dikildiği düşünülen bu çınar, zamanla dev bir anıta dönüştü. Aynı dönemde Macaristan Bilimler Akademisi’nin temelleri de atılıyordu. Böylece bilimsel gelişim ile doğa mirası sembolik bir şekilde birbirine bağlanmış oldu.

Devasa boyutları ve özellikleri

Bu yaşlı çınar, etkileyici ölçüleriyle dikkat çekiyor. Gövde çevresi yaklaşık 664 santimetre, yüksekliği 42 metre, taç genişliği ise 55 metre civarında. Yaprak kütlesinin ağırlığının 30 ila 50 ton arasında olduğu tahmin ediliyor. Yaşıyla ilgili farklı görüşler bulunsa da iki yüzyıla yakın bir geçmişe sahip olduğu kabul ediliyor. Bu özellikleriyle Budapeşte’nin en tanınan doğal simgelerinden biri haline gelmiş durumdadır.

Tarihi süreç ve dayanıklılık

Ağaç, yüzyıllar boyunca savaşlar, taşkınlar ve çeşitli çevresel değişimlere rağmen varlığını sürdürdü. 2007 yılında Guinness Rekorlar Kitabı’na girmeye yaklaşmış, 2012’de ise “Yılın Ağacı” yarışmasına aday gösterilmişti. Her ne kadar birinci olamasa da estetik görünümü ve simetrik yapısıyla Avrupa’nın dikkat çeken ağaçları arasında yer alıyor.

Bakım ve korunma ihtiyacı

Uzmanlara göre bu anıt ağacın en büyük tehditlerinden biri insan etkisi. Ziyaretçilerin dallara zarar vermesi ve ağaca tırmanması, yapısal deformasyonlara yol açmış durumda. Bu nedenle çevresi çitle korunuyor ve ziyaretçilere uyarı tabelalarıyla bilgilendirme yapılıyor. Yetkililer, ağacın korunması için insan etkisinin minimuma indirilmesi gerektiğini vurguluyor.

Doğal ve kültürel önemi

Çınar ağacı yalnızca botanik bir değer değil, aynı zamanda kültürel bir simge olarak da görülüyor. Tarih boyunca farklı medeniyetlerde bilgelik ve uzun ömürle ilişkilendirilen çınar, Margitsziget’te de bu anlamı taşıyor. Bugün hem yerel halk hem de turistler için Budapeşte’nin en etkileyici doğal anıtlarından biri olarak kabul ediliyor.