Bir ürünü incelerken veya uçak bileti ararken fiyatların size özel olarak belirlendiğini düşündüyseniz, bu his tamamen yersiz olmayabilir.

Şirketler artık yapay zekâ ve gelişmiş algoritmalar sayesinde kullanıcıların çevrim içi davranışlarını analiz ederek farklı fiyatlar sunabiliyor.

Uzmanlara göre bu uygulamanın ne kadar yaygın olduğunu bilmek ise neredeyse imkânsızdır.

Bentley Üniversitesi matematik profesörü ve yazar Noah Giansiracusa, bu konuda herhangi bir şeffaflık zorunluluğu bulunmadığını belirtiyor.

"Şirketler bunu yaptıklarını açıklamak zorunda değil. Bu nedenle ne sıklıkla uygulandığını tam olarak bilmiyoruz."

Dinamik fiyatlandırma nedir?

Şirketlerin kullandığı ilk yöntem, dinamik fiyatlandırma olarak adlandırılıyor. Bu sistemde fiyatlar talebe göre sürekli değişiyor. Özellikle uçak biletleri, konserler, tiyatro etkinlikleri ve araç çağırma uygulamalarında bu yönteme sıkça rastlanıyor. Bazı büyük perakende zincirleri de elektronik fiyat etiketleri sayesinde market ürünlerinde dinamik fiyatlandırmaya geçmeye başladı.

Aynı anda alışveriş yapan iki kişi aynı fiyatı görebilir, ancak bu fiyat saatler hatta dakikalar içinde değişebilir.

Hava durumu, spor karşılaşmaları veya belirli bir ürüne olan talep gibi birçok faktör fiyatların aniden yükselmesine ya da düşmesine neden olabiliyor.

Kişiselleştirilmiş fiyatlandırma neden daha tartışmalı?

Uzmanlara göre asıl endişe yaratan yöntem kişiselleştirilmiş fiyatlandırmadır. Bu sistemde şirketler, kullanıcıların konumu, satın alma geçmişi, belirli bir ürünü kaç kez incelediği ve hatta sosyal medya verileri gibi bilgileri kullanarak o kişiye özel bir fiyat belirleyebiliyor.

Başka bir deyişle, aynı ürün için sizden komşunuzdan daha fazla ücret istenebilir.

Bu yöntem her zaman olumsuz amaçlarla kullanılmıyor. Öğrencilere, yaşlılara veya askeri personele sunulan indirimler de kişiselleştirilmiş fiyatlandırmanın bir örneği olarak görülüyor. Ancak uzmanlar, kullanıcı verilerinin daha yüksek fiyatlar belirlemek için kullanılmasının ciddi bir sorun oluşturduğunu vurguluyor.

Şirketler hakkınızda ne biliyor?

Bazı platformlar kullanıcılar hakkında topladıkları bilgilerin bir kısmını gösteriyor. Örneğin, alışveriş alışkanlıklarınıza göre bir platform sizin yemek yapmayı sevdiğinizi, evcil hayvan sahibi olduğunuzu veya belirli kategorilere ilgi duyduğunuzu tahmin edebiliyor. Bu veriler, ilerleyen dönemlerde size sunulan kampanyaları ve fiyatları etkileyebiliyor.

Kişiselleştirilmiş fiyatlandırma her zaman kötü mü?

Bazı durumlarda tüketicinin lehine de çalışabiliyor.

Örneğin bir ürünü sepetinize ekleyip satın almadan çıkmanız, şirketin size indirim kuponu göndermesine neden olabilir. Özellikle sadık müşterilere özel teklifler ve kişiye özel kampanyalar, bu sistemin olumlu yönleri arasında gösteriliyor. Ancak uzmanlar, şirketlerin nihai hedefinin gelirlerini artırmak olduğunu hatırlatıyor.

Daha iyi fiyat bulmak için ne yapabilirsiniz?

Fiyatların size özel belirlenip belirlenmediğini anlamak kolay değil. Yine de daha avantajlı teklifler bulmak için bazı yöntemler denenebilir.

Karşılaştırma yapın

Aynı ürünü farklı mağazalarda ve farklı bölgelerde kontrol edin.

Büyük perakendeciler aynı ürünü farklı şehirlerde veya farklı semtlerde değişik fiyatlarla satabiliyor.

Gizli sekme kullanın

Tarayıcınızın gizli modunda yaptığınız aramalar, çerezler ve geçmiş verileri kullanılmadan fiyatları görmenizi sağlayabilir. Böylece hesabınıza giriş yaptığınızda karşılaştığınız fiyatla karşılaştırma yapabilirsiniz. Ancak uzmanlar, satın alma aşamasında hesabınıza giriş yaptığınız anda şirketlerin yeniden sizinle ilgili verilere erişebileceğini hatırlatıyor.

Bir yakınınızdan da kontrol etmesini isteyin

Farklı kullanıcı profilleri bazen farklı fiyatlar görebiliyor. Eşinizin, arkadaşınızın veya bir aile üyesinin aynı ürüne bakması, fiyat farklılıklarını ortaya çıkarabilir.

Satın almak için acele etmeyin

Bazen biraz beklemek daha düşük bir fiyat anlamına gelebilir.

Özellikle uçak biletlerinde fiyatlar belirli dönemlerde düşebiliyor. Bazı çevrim içi mağazalar ise satın alma işlemini tamamlamayan kullanıcılara ertesi gün indirim kuponu gönderebiliyor.

En önemli kural: Bütçenizi belirleyin

Uzmanlara göre sürekli en düşük fiyatı aramak yerine, satın almadan önce ödemeye razı olduğunuz tutarı belirlemek daha sağlıklı bir yaklaşım.

"Eğer şirketler fiyatları size göre kişiselleştiriyorsa, siz de bütçenizi kendinize göre kişiselleştirin."

İstediğiniz ürün için belirlediğiniz sınırın üzerine çıkmamak, hem gereksiz harcamaları önlüyor hem de algoritmaların sizi daha fazla ödeme yapmaya yönlendirmesini engelliyor.