Rüzgar türbinleri sürdürülebilir enerji üretiminde önemli bir rol oynasa da çevre üzerinde tamamen etkisiz değiller.

Özellikle dönen dev kanatlar, kuşlar ve yarasalar gibi uçan hayvanlar için zaman zaman ölümcül olabiliyor.

Bazı raporlar rüzgar çiftliklerinin oluşturduğu tehlikeyi abartsa da araştırmalar, her megavat kurulu güç başına yılda yaklaşık iki ila altı kuşun ve dört ila yedi yarasanın türbinlerle çarpışarak hayatını kaybedebildiğini gösteriyor. Bu rakamlar düşük görünse de özellikle nesli tehlike altındaki türler için her birey büyük önem taşıyor.

Çözüm Doğadan Geldi

Mühendisler, türbinleri kuşlar ve yarasalar için daha görünür hale getirmenin yollarını araştırıyor. Yeni bir çalışma ise çözümün doğadaki en tehlikeli canlılardan bazılarında saklı olabileceğini ortaya koyuyor.

Behavioral Ecology dergisinde yayımlanan araştırmaya göre, zehirli mercan yılanları ve zehirli ok kurbağaları gibi hayvanların uyarıcı renklerini taşıyan türbin kanatları, kuşların ve yarasaların bu yapılardan uzak durmasını sağlayabiliyor.

Araştırmanın ortak yazarlarından çevre bilimci Johanna Mappes, dünya genelinde en yaygın kullanılan beyaz türbin kanatlarının kuşlar açısından en kötü seçenek olduğunu belirtiyor.

Araştırmacıya göre yalnızca görsel tasarımda yapılacak basit bir değişiklik bile rüzgar enerjisi tesislerinde yaşanan kuş ölümlerini azaltabilir.

Kuşlar Farklı Kanat Tasarımlarına Nasıl Tepki Verdi?

Araştırma ekibi, kuşların farklı türbin tasarımlarına verdiği tepkileri incelemek için kontrollü bir laboratuvar ortamı oluşturdu.

Denek kuşlar özel bir ekranın karşısına yerleştirildi ve onlara farklı hızlarda dönen türbin kanatlarının videoları izletildi. Denemelerde dört farklı tasarım kullanıldı:

Beyaz kanatlar

Dünya genelinde en yaygın kullanılan standart türbin tasarımı.

Tek siyah kanatlı tasarım

Kanatlardan birinin siyaha boyandığı model.

Kırmızı-beyaz çizgili tasarım

Daha dikkat çekici kontrast renkler içeren model.

Kırmızı-siyah-sarı biyomimetik tasarım

Zehirli hayvanların renklerinden ilham alınarak geliştirilen yeni desen.

Araştırmacılar, kuş davranışlarını incelemek için özel olarak tasarlanmış dokunmatik ekran teknolojisinden yararlandı. Bu yöntem sayesinde gerçek hayattaki durumlar taklit edilirken hayvanlar herhangi bir risk altında bırakılmadı.

En Çok Kaçınılan Tasarım Hangisi Oldu?

Denemelerin büyük bölümünde kuşlar, beyaz kanatlı türbinlere diğer tüm seçeneklerden daha fazla yaklaştı.

Buna karşılık kuşların en çok kaçındığı model, kırmızı, siyah ve sarı renklerden oluşan biyomimetik çizgili tasarım oldu. Bu desen, doğada tehlike ve zehirlilik sinyali veren renk kombinasyonlarını taklit ediyor.

Araştırmanın ortak yazarlarından ekolojist George Hancock, kuşların uyarıcı renklere tepki verdiğinin uzun zamandır bilindiğini ancak bu kadar güçlü bir etkinin beklenmediğini ifade ediyor.

Rüzgar Enerjisi Sektöründe Büyük Bir Değişim Olabilir

Araştırmacılar, hiçbir yöntemin türbin kaynaklı hayvan ölümlerini tamamen ortadan kaldıramayacağını kabul ediyor. Ancak evrimsel süreçlerden ilham alan renk desenlerinin yaygınlaşmasının, sektörde düşük maliyetli ve kolay uygulanabilir bir güvenlik önlemi olabileceğini düşünüyorlar.

Benzer yaklaşımların elektrik hatları, yüksek binaların cam yüzeyleri ve kuşlar için risk oluşturan diğer insan yapımı yapılarda da kullanılabileceği belirtiliyor.

Daha Fazla Saha Çalışması Gerekiyor

Araştırmacılar, laboratuvar ortamında elde edilen sonuçların farklı ülkelerde ve farklı kuş türleri üzerinde gerçek saha koşullarında da doğrulanması gerektiğini vurguluyor.

Johanna Mappes'e göre, bulguların geniş çaplı testlerde de benzer sonuçlar vermesi halinde bu yöntem tüm rüzgar enerjisi sektörü için önemli bir dönüşüm yaratabilir. Böylece yalnızca birkaç boya değişikliğiyle, temiz enerji üretimi doğa için daha güvenli hale gelebilir.