Kuduz, memelilerin merkezi sinir sistemini etkileyen viral bir hastalıktır.

Hastalık, enfekte hayvanın tükürüğü aracılığıyla bulaşır ve genellikle ölümden birkaç gün önce bulaştırıcı hale gelir.

Kuduz; kan, idrar veya dışkı yoluyla bulaşmaz ve açık havada havadan yayılmaz. Sinir sistemini etkilediği için kuduz hayvanlar çoğu zaman normal davranışlarının dışında hareket eder.

Kuduzlu Hayvanlar Nasıl Davranır?

Kuduzun saldırgan formunda hayvanlar huzursuz görünebilir, gerçek veya hayali nesnelere saldırabilir ve aşırı salya akıtabilir. Diğer bir formunda ise yabani hayvanlar alışılmadık şekilde sakin davranabilir ve insanlardan korkmayabilir. Yönünü kaybetme, sendeleme, daireler çizme, kısmi felç ve kendine zarar verme gibi belirtiler de görülebilir. Ancak bu belirtiler yalnızca kuduza özgü değildir. Bazı enfeksiyonlar, zehirlenmeler veya nörolojik hastalıklar da benzer davranışlara neden olabilir. Özellikle gece aktif olması gereken rakun, kokarca gibi hayvanların gündüz ortaya çıkması ve sıra dışı davranışlar sergilemesi dikkat edilmesi gereken bir durumdur.

Hayvanlar Kuduzu Nasıl Kapar?

Virüs, hastalığın son aşamalarında beyinden tükürük bezlerine ulaşır ve bu dönemde bulaşıcı hale gelir. En yaygın bulaşma yolu ısırıktır. Virüs sağlam deriden geçemez. Ancak ısırıklar, çizikler, açık yaralar veya ağız ve göz gibi mukozaların enfekte tükürükle teması bulaşmaya neden olabilir. Açık havaya maruz kalan virüs kısa sürede etkisini kaybeder ve tükürük kuruduğunda yaşamını sürdüremez.

Hangi Hayvanlar Kuduz Taşıyabilir?

Tüm sıcakkanlı memeliler kuduz taşıyabilir veya hastalığa yakalanabilir.

Kuzey Amerika'da en yaygın taşıyıcılar şunlardır:

Rakunlar

Kokarcalar

Yarasalar

Tilkiler

Çakallar

Günümüzde bildirilen kuduz vakalarının yüzde 90'dan fazlası yabani hayvanlarda görülmektedir. Rakunlar ABD'nin doğu bölgelerinde en sık etkilenen türlerden biridir. Kokarcalar ise ülkenin orta kesimlerinde daha yaygın olarak kuduz vakalarına rastlanan hayvanlar arasında yer alır.

Yarasalar ise belirli bir bölgeyle sınırlı olmaksızın geniş bir coğrafyada kuduz taşıyabilir.

Hangi Hayvanlarda Risk Daha Düşük?

Sincaplar, fareler, hamsterlar, kobaylar, tavşanlar ve yabani tavşanlarda kuduz oldukça nadir görülür. Bu hayvanların ABD'de insanlara kuduz bulaştırdığına dair bilinen bir vaka bulunmamaktadır. Opossumlar ise kuduza karşı oldukça dirençlidir. Tıslama, salya akıtma ve sallanarak yürüme gibi davranışları kuduzu andırsa da çoğu zaman savunma amaçlı doğal davranışlarıdır.

İnsanlarda Kuduz Ne Kadar Yaygın?

Kuduz hakkında sıkça haber yapılmasına rağmen insanlarda görülme sıklığı oldukça düşüktür. ABD'de her yıl ortalama bir ila iki kişi kuduz nedeniyle hayatını kaybetmektedir. Son yıllarda insanlardaki vakaların büyük bölümü yarasalardan kaynaklanmıştır. Birçok kişi ısırıldığını fark etmediği için risk altında olduğunu da anlamamıştır. Ancak Kuzey Amerika'daki yarasaların yüzde 0,5'inden daha azının kuduz taşıdığı tahmin edilmektedir.

Kuduzdan Korunmak İçin Neler Yapılmalı?

Kuduz riski düşük olsa da alınacak önlemler büyük önem taşır.

En etkili korunma yöntemleri şunlardır:

Yabani hayvanlara yaklaşmamak ve dokunmamak

Kedi ve köpekleri düzenli olarak aşılatmak

Sahipsiz bakımını üstlendiğiniz kedilerin de aşılarını yaptırmak

Hasta görünen yabani hayvanlara müdahale etmemek

Isırık veya çizik durumunda vakit kaybetmeden tıbbi yardım almak

Evcil hayvanınız yabani bir hayvan tarafından ısırılırsa derhal veteriner hekime başvurmanız gerekir.

Isırık Sonrasında Ne Yapılmalı?

Kuduz şüphesi bulunan bir hayvan tarafından ısırılma durumunda ilk müdahale büyük önem taşır. Yara bölgesi hemen bol su ve sabunla iyice yıkanmalıdır.

Mümkünse antiseptik sabun kullanılmalı ve yara uzun süre suyla durulanmalıdır. Daha sonra en kısa sürede bir sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır. Zamanında uygulanan kuduz tedavisi neredeyse yüzde 100 oranında etkilidir. Kuduz nedeniyle hayatını kaybeden kişilerin büyük bölümü gerekli tedaviyi zamanında almayan kişilerden oluşmaktadır.

Dünya Kuduz Günü'nün Önemi

2007 yılında başlatılan Dünya Kuduz Günü etkinlikleri sayesinde dünya genelinde 200 milyondan fazla kişiye ulaşılmış ve milyonlarca köpek aşılanmıştır. Dünya Sağlık Örgütü, 1982 yılından bu yana kuduzla mücadelede sahipsiz köpeklerin yok edilmesi yerine aşılanmasını önermektedir. Uzmanlara göre aşılama programları, hem hayvanları hem de insanları korumanın en etkili yollarından biri olmaya devam ediyor.