NASA, gelecekteki uzay görevlerinde kullanılmak üzere çok daha güçlü bir bilgisayar çipi geliştiriyor.

“High Performance Spaceflight Computing” adı verilen proje, uzay araçlarının Dünya’dan bağımsız şekilde çalışabilmesini hedefliyor.

Yeni nesil işlemci, mevcut uzay bilgisayarlarına kıyasla yüzlerce kat daha yüksek işlem gücü sunarken, uzayın zorlu koşullarına da dayanabilecek şekilde tasarlanıyor.

Ay ve Mars görevleri için geliştiriliyor

NASA’ya göre mevcut uzay görevlerinde kullanılan işlemciler oldukça dayanıklı olsa da modern görevlerin ihtiyaç duyduğu yüksek performansı karşılamakta yetersiz kalıyor. Yeni teknoloji sayesinde yapay zekâ destekli uzay araçları, bilimsel verileri daha hızlı analiz edebilecek ve Ay ile Mars görevlerinde astronotlara destek sağlayabilecek.

Zorlu Uzay Koşullarına Karşı Test Ediliyor

Projenin merkezinde radyasyona dayanıklı özel bir işlemci bulunuyor. NASA mühendisleri, çipi uzaydaki sert koşulları taklit eden kapsamlı testlerden geçiriyor.

Radyasyon ve sıcaklık testleri uygulanıyor

NASA’nın Jet Propulsion Laboratory (JPL) ekibi, işlemci üzerinde radyasyon, sıcaklık değişimi ve darbe testleri gerçekleştiriyor. Amaç, çipin uzay ortamında güvenli şekilde çalışıp çalışamayacağını görmektir. Uzayda bulunan yüksek enerjili parçacıklar elektronik sistemlerde arızalara yol açabiliyor. Bu durum, uzay araçlarının “safe mode” adı verilen güvenli moda geçmesine neden olabiliyor.

İniş senaryoları da simüle ediliyor

NASA ekibi ayrıca işlemcinin gezegen inişlerinde nasıl performans göstereceğini de test ediyor. Gerçek NASA görevlerinden alınan yüksek yoğunluklu iniş verileri kullanılarak çipin büyük veri akışını nasıl yönettiği inceleniyor.

Şubat ayında başlayan testlerin birkaç ay daha sürmesi bekleniyor. NASA’ya göre ilk sonuçlar oldukça olumlu.

Mevcut Sistemlerden 500 Kat Güçlü

NASA’nın açıklamasına göre yeni işlemci, bugün kullanılan radyasyona dayanıklı uzay çiplerinden yaklaşık 500 kat daha yüksek performans gösterdi.

“Hello Universe” mesajıyla test başladı

Ekip, test sürecinin başlangıcını sembolik bir mesajla kutladı. Mühendisler, bilgisayar programlamasının klasik başlangıç mesajına gönderme yaparak “Hello Universe” başlıklı bir e-posta gönderdi.

Yapay Zekâlı Uzay Araçlarının Kapısı Açılıyor

İşlemci, NASA JPL ve Arizona merkezli Microchip Technology ortaklığında geliştiriliyor. Örnek çiplerin savunma ve ticari uzay şirketleriyle paylaşılmaya başlandığı belirtildi.

Uzay araçları anlık karar verebilecek

NASA’ya göre bu teknoloji sayesinde uzay araçları, insan müdahalesine ihtiyaç duymadan beklenmedik durumlara gerçek zamanlı tepki verebilecek. Özellikle derin uzay görevlerinde iletişim gecikmeleri büyük sorun oluştururken, yapay zekâ destekli sistemlerin görev güvenliğini artırabileceği düşünülüyor. Yeni işlemci ayrıca büyük miktardaki bilimsel verinin depolanması, işlenmesi ve Dünya’ya daha verimli aktarılması için kullanılabilecek.

Avuç İçi Boyutta Süper Bilgisayar

Yeni cihaz, “system-on-a-chip” yani SoC yapısında geliştirildi. Bu sistem; işlemci çekirdekleri, ağ teknolojileri, bellek ve veri giriş-çıkış birimlerini tek bir kompakt yapı içinde birleştiriyor.

Uzay için özel üretildi

Akıllı telefonlarda kullanılan SoC sistemlerine benzese de NASA’nın geliştirdiği versiyon, milyonlarca hatta milyarlarca kilometre uzaklıkta yıllarca bakım gerektirmeden çalışabilecek şekilde tasarlandı. NASA, işlemci uzay kullanım onayı aldıktan sonra teknolojiyi yörünge uydularında, gezegen keşif araçlarında, derin uzay sondalarında ve insanlı uzay yaşam alanlarında kullanmayı planlıyor.

Dünya’daki Sektörlere de Katkı Sağlayabilir

Microchip Technology, geliştirilen işlemciyi ilerleyen dönemde havacılık ve otomotiv sektörleri için de uyarlamayı hedefliyor.

NASA ve özel sektör birlikte çalışıyor

Proje, NASA Langley Araştırma Merkezi bünyesindeki Game Changing Development programı tarafından yönetiliyor. NASA, Microchip Technology’yi 2022 yılında resmi ortak olarak seçmişti. Şirketin işlemci geliştirme sürecindeki araştırma ve geliştirme çalışmalarını kendi kaynaklarıyla finanse ettiği açıklandı.