Bazı bilim insanları, dünya üzerindeki vahşi yaşamın insan etkisiyle giderek birbirine benzemesini “homojenosen” olarak tanımlıyor.

Bitki ve hayvan türleri benzeri görülmemiş bir hızla yok olurken, boşalan alanları güvercinler, fareler ve hamamböcekleri gibi insanlarla birlikte yaşamaya uyum sağlayan türler dolduruyor.

Araştırmalara göre her gün yaklaşık 150 türün yeryüzünden silinmiş olabileceği tahmin ediliyor. Sürecin kökeni ise son buzul çağına kadar uzanıyor. İnsanların mamutlar ve dev kara tembel hayvanları gibi büyük memelileri aşırı avlaması, birçok türün yok oluşunu hızlandırdı.

İnsan faaliyetleri türleri azaltıyor

Holosen dönemi boyunca ormanlar kesildi, savanlar tarım alanlarına dönüştürüldü ve şehirleşme doğal yaşam alanlarını büyük ölçüde daralttı. Uzmanlara göre son birkaç on yılda bu kayıp daha da hızlandı.

Ekosistemlerin görünmez kahramanları da risk altında

Sorun yalnızca kuşlar ve büyük memelilerle sınırlı değil. Ekosistemlerin işleyişinde kritik rol oynayan daha az dikkat çeken canlı türleri de hızla azalıyor. Tatlı su balıkları buna önemli bir örnek oluşturuyor. Eskiden şelaleler, nehir havzaları ve sıcaklık sınırlarıyla birbirinden ayrılan popülasyonlar, insan müdahalesi nedeniyle artık aynı alanlarda yaşamaya başladı. Sazan balıkları balıkçılık amacıyla göllere taşınırken, yayın balıkları akvaryumlardan doğaya bırakılarak binlerce kilometre uzaklıktaki nehirlere yayıldı.

İstilacı türler yayılıyor

Son 500 yılda binlerce yumuşakça türü ortadan kayboldu. Özellikle ada ekosistemlerinde yaşayan salyangozlar, istilacı türlerin baskısıyla karşı karşıya kaldı.

Dev Afrika salyangozu küresel tehdit haline geldi

Lissachatina fulica olarak bilinen dev Afrika salyangozu, dünyanın en yıkıcı istilacı türlerinden biri olarak görülüyor. Hızla yayılan bu canlı, yerel türlerin yaşam alanlarını işgal ederek doğal dengeyi bozuyor.

Okyanuslar da insan etkisinden kaçamadı

Uzun yıllar boyunca insan faaliyetlerinin daha çok karasal yaşamı etkilediği düşünülüyordu. Ancak bugün okyanuslar da antroposen çağının ağır sonuçlarını hissediyor. İkinci Dünya Savaşı sonrası gelişen teknolojiler, daha derin ve daha yoğun balıkçılığı mümkün hale getirdi. Özellikle trol ağlarıyla yapılan avcılık, balık popülasyonlarında ciddi düşüşlere yol açtı.

Isınan denizler mercan resiflerini beyazlatıyor

Fosil yakıt kullanımı nedeniyle deniz sıcaklıklarının yükselmesi ve sudaki oksijen seviyesinin azalması, mercan resiflerini ağır şekilde etkiliyor. Artan sıcaklıklar nedeniyle mercanlar, birlikte yaşadıkları zooxanthellae adlı organizmaları dışarı atıyor. Bu durum mercanların beyazlamasına neden oluyor. Beyazlayan mercanlar yaşamaya devam etse de hastalıklara ve açlığa karşı çok daha savunmasız hale geliyor. Uluslararası Mercan Resifleri Girişimi’nin verilerine göre geçen yıl dünya mercan resiflerinin yaklaşık yüzde 84’ü beyazlama olaylarından etkilendi.

Deniz canlılarının göçü hızlandı

Artan sıcaklıklar nedeniyle birçok deniz canlısı tropikal bölgelerden kuzeye veya güneye göç ediyor. Bu değişim, balıkların üreme dönemlerini ve yaşam döngülerini doğrudan etkiliyor.

Uzmanlar, oluşan “dar boğazların” deniz canlılarının hayatta kalma ve çoğalma kapasitesini zayıflattığını belirtiyor.

Derin deniz madenciliği yeni riskler yaratıyor

Bilim dünyasının henüz tam olarak tanımadığı derin deniz ekosistemleri de tehdit altında. Planlanan derin deniz madenciliği projelerinin, hassas deniz yaşamına büyük zarar verebileceği ifade ediliyor.

Çözüm için yeni adımlar atılıyor

Bilim insanlarına göre insanlar artık doğa üzerindeki etkilerinin daha fazla farkına varmaya başladı. Bu nedenle tarımda daha az arazi kullanarak daha fazla üretim yapma yöntemleri geliştiriliyor ve istilacı türlerle mücadele ediliyor.

Ayrıca balıkçılık ve tarım uygulamalarında biyolojik çeşitliliği korumaya yönelik yeni stratejiler gündeme geliyor.

Uzmanlar umut tamamen kaybolmadı diyor

Araştırmacılar Mark Williams ve Jan Zalasiewicz, yoğun koruma çalışmalarıyla biyolojik çeşitlilikteki en kötü senaryoların önlenebileceğini söylüyor. Ancak bunun için küresel ölçekte kararlı ve uzun vadeli bir doğa koruma politikası gerektiği vurgulanıyor.