Sonbaharın yaklaşmasıyla birlikte insan vücudu da yavaş yavaş yeni bir düzene geçer.

Hava sıcaklıkları düştükçe beden, yaz boyunca harcadığı enerjiyi toparlama ve kendini onarma sürecine girer.

Bu dönemde vücuttaki su ve tuz dengesi yeniden kurulur, kalp-damar ve sinir sistemi üzerindeki yük hafifler.

Bağırsak fonksiyonları normale dönmeye başlasa da bu geçiş süreci bazı kişiler için pek de rahat geçmez. Yaz aylarında fark edilmeyen ya da bastırılan bazı sorunlar gün yüzüne çıkabilir. Sabahları dinlenmiş uyanamama, gün boyu halsizlik ve uyku isteği bu dönemin en yaygın şikâyetlerindendir. Halk arasında buna “sonbahar yorgunluğu” denir.

Sonbahar Yorgunluğu Neden Olur?

Yazın bunaltıcı sıcakları sona ererken gündüz ve gece arasındaki sıcaklık farkı artar. Gündüzleri hava hâlâ sıcak olabilirken akşamları serinlik kendini hissettirir. Bu ani değişimler, vücudun biyolojik ritmini zorlar.

Bu dönemde yanlış beslenme, düzensiz uyku ve yetersiz su tüketimi sonbahar yorgunluğunu daha da artırır. İşte tam da bu nedenle sonbaharda beslenme ve yaşam alışkanlıklarını gözden geçirmek gerekir.

Sonbaharda Beslenme Nasıl Olmalı?

Sonbahar mevsiminde amaç;

• Böbrekleri desteklemek

• Karaciğeri beslemek

• Akciğerleri nemlendirmek

• Mide ve bağırsakları yormamaktır

Bu dönemde hafif, besleyici ve vücudu kurutmayan gıdalar tercih edilmelidir. Su kestanesi ve kudzu gibi hafif tatlı ve yumuşak besinler bu mevsimde önerilir.

Güne Ilık Su ile Başlayın:

Sabah uyanır uyanmaz içilen bir bardak ılık su, sindirim sistemini uyandırır, bağırsak hareketlerini artırır ve kabızlığı önler.

Ancak soğuk sudan kaçınılmalıdır. Dalak ve mide sıcaklığı sever. Oda sıcaklığının altındaki su, mideyi üşütür ve sindirimi zorlaştırır.

Kahvaltıda Sıcak ve Yumuşak Gıdalar:

Sonbaharda kahvaltı için en ideal seçenekler:

• Ilık lapa

• Yulaf veya pirinç lapası

• Bitkisel içerikli şifalı çorbalar

Özellikle mide ve dalak fonksiyonları zayıf olan kişiler için sıcak kahvaltılar sindirimi güçlendirir ve besin emilimini artırır.

Bal Tüketimini Artırın, Zencefili Azaltın

Sonbahar havası genellikle kurudur ve bu kuruluk en çok akciğerleri etkiler. Bu nedenle bal tüketimini artırmak faydalıdır. Bal, vücudu nemlendirir, bağışıklığı destekler ve bağırsakları yumuşatır.

Zencefil ise her ne kadar faydalı bir besin olsa da bu mevsimde fazla tüketildiğinde vücuttaki sıvı kaybını artırabilir. Özellikle kuru öksürük ve ağız kuruluğu yaşayanların zencefili sınırlaması gerekir.

Sonbahar Kuruluğuna Karşı Su Dengesi:

• Gündüzleri hafif tuzlu su

• Akşamları bal karıştırılmış ılık su

Bu yöntem, vücuttaki nemi dengeler, cildi destekler, kabızlığı önler ve yaşlanma etkilerini yavaşlatır.

Giyim ve Yaşam Alışkanlıkları

Sonbaharın ilk günlerinde hemen kalın giysilere sarılmak doğru değildir. Vücudun serinliğe alışmasına izin vermek, bağışıklık sistemini güçlendirir.

Ancak herkesin soğuğa dayanıklılığı aynı değildir.

• Yaşlılar

• Çocuklar

Bağışıklıkları daha zayıf olduğu için sıcaklık değişimlerine daha hassas olabilir. Bu gruplar giyim konusunda daha dikkatli olmalıdır.

Evinizi Havalandırın:

Gündüz saatlerinde pencereleri açarak evi havalandırmak, yazdan kalan nemi ve kirli havayı dışarı atar. Mümkün olmadıkça klima kullanmaktan kaçınılmalıdır.

Uyurken ise ince bir örtü kullanmak, mide ve dalak bölgesini soğuktan korur.

Sindirim Sistemi Zayıf Olanlar Nelere Dikkat Etmeli?

Sindirim problemi yaşayan kişilerin özellikle şunlardan kaçınması gerekir:

• Soğuk içecekler

• Soğuk yiyecekler

• Aşırı acılı ve baharatlı soslar

Ayrıca mideyi yoran ilaçlar mümkün olduğunca azaltılmalı, sindirimi zorlaştıran kötü alışkanlıklardan uzak durulmalıdır.

Pişirme Yöntemi Önemlidir:

Besinleri:

• Buharda pişirme

• Haşlama

• Kısık ateşte pişirme

yöntemleriyle hazırlamak, besin değerlerini korur ve mideyi yormaz.

Yemek Sonrası Alışkanlıklar

Yemekten hemen sonra ağır egzersiz yapmak önerilmez. Ancak hafif bir yürüyüş ya da ev içinde küçük işler yapmak sindirimi destekler.

Ayrıca yemek sonrası hemen televizyon izlemek, bilgisayar kullanmak veya kitap okumak zihni yorar ve sindirimi zorlaştırır.

Yaklaşık iki saat sonra şu aktiviteler tercih edilebilir:

• Tempolu yürüyüş

• Hafif koşu

• İp atlama

• Yoga

Bu aktiviteler kan dolaşımını hızlandırır, sindirim ve emilim kapasitesini artırır.

Sonuç

Sonbahar, vücudun kendini onardığı ve yeni bir döneme hazırlandığı özel bir mevsimdir. Bu dönemi doğru beslenme, uygun giyim, dengeli hareket ve zihinsel rahatlama ile desteklemek, sonbahar yorgunluğunu en aza indirir.

Vücudun verdiği sinyalleri dinlemek, mevsime uyum sağlamanın en doğal yoludur. Sonbaharı bir yük değil, yenilenme fırsatı olarak görmek sağlığınıza yapacağınız en büyük iyiliktir.